در كتاب مشهور خود بنام « نمونهاى نخستين بشر و نخستين شاه در تاريخ داستانى ايرانيان » « 1 » ( ج 1 ، ص 99 - 100 ) نقل كرده است . نسخه‌هايى از داستان حمزه در دستست كه بنامهايى از قبيل : اسمار حمزه ، قصهء امير حمزه ، رموز حمزه ، قصهء حضرت امير المؤمنين حمزه ، جنگنامهء امير المؤمنين حمزه ، داستان حمزهء صاحبقران خوانده مىشود و انشاءهاى متفاوت از دوره‌هاى مختلف دارد و بعضى از تحريرهاى آن بدرجه‌يى از فساد لفظى هستند كه اصلا نمىتوان برايشان ارزش ادبى قائل شد . نظم اين داستان در عهد صفوى ( سال 1073 ه ) انجام شد « 2 » و نسخه‌هاى موجود آن معمولا از همين عهد صفوى و يا از دورهء بعد يعنى دوران زنديه - قاجاريه ، و بيشتر از هندوستانست « 3 » و چندبار در ايران و هند بطبع رسيده « 4 » و ترجمه‌هايى از آن بتازى و بهندى و بمالايايى و جاوه‌يى موجود است « 5 » . قصهء شاه مردان على در كتابخانهء ديوان هند ( اينديا آفيس ) بشمارهء فهرست 786 مضبوط « 6 » و داستانى مفصل است شبيه بقصهء امير حمزه و با مطلبهايى نظير همان داستان . هرمان اته مؤلف فهرست كتابخانهء ديوان هند داستان ياد شده را

--> ( 1 ) - Les Types Du Premier Homme Et Premier Roi Dans L'Histoire Legendaire Des Iraniens , Stockholm Et Leide , 1917 - 1934 , 1 er Vol . pp . 99 - 100 ( 2 ) - همين كتاب و همين جلد ص 584 - 586 . ( 3 ) - بنگريد بفهرست نسخه‌هاى خطى فارسى كتابخانهء موزهء بريتانيا نسخه‌هاى معرفى شده در ص 760 - 762 ؛ و بفهرست نسخه‌هاى خطى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ، ج 4 ص 67 - 70 ؛ و بفهرست كتابخانهء ديوان هند ( اينديا آفيس ) ج 1 س 519 و بترجمهء تاريخ ادبيات فارسى هرمان اته ص 215 - 216 . ( 4 ) - و نيز بنگريد به همين جلد ص 584 - 586 و بترجمهء تاريخ ادبيات اته ص 257 . ( 5 ) - ترجمهء تاريخ ادبيات اته ص 215 . ( 6 ) - فهرست اينديا آفيس ج 1 ، س 530 .